ပိုၼ်းၵူႈလွင်ႈ

ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ထမ်ႇမတိင်ႇၼ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် မီးၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၸိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈၵိုင်ႇလီ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈမီး တေႃႇတႆးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းမႃးလူတူၺ်းၵၼ်ၶႃႈ။ ၸိုဝ်ႈ                – ၸဝ်ႈထမ်ႇမတိင်ႇၼ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ      – ၸၢႆးၶမ်းတိုၼ်း။ ၸိုဝ်ႈဢူႈ            – လုင်းထမ်းဢူ။ ၸိုဝ်ႈမႄႈ            – ပႃႈထမ်းၶွတ်ႇ။ ပီႊၵိူတ်ႇ             – ပီႊတႆး-1636 ၼီႈ (ပီႊၶရဵတ်ႈ-1542)၊ လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ(9)ၶမ်ႈ ဝၼ်းသဝ်။ တီႈၵိူတ်ႇ             – ဝၢၼ်ႈၶၢင်၊ ၸႄႈႁၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇမိူင်းတိင်၊ (ယၢမ်းလဵဝ်တူၵ်းၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ) မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ(8)ၶူပ်ႇယူႇဝတ်ႉ(ၵျွင်း)ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇ၊ ဢယု(9)ၶူပ်ႇၼုင်ႈသၢင်ႇၵၢၼ်း၊ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ ၸိုဝ်ႈယူႇၵျွင်းႁွင်ႉၸဝ်ႈထမ်ႇမတိင်ႇၼႃႉ မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ(20)ၶၢမ်ႇပဵၼ်ၸၢင်း၊ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈထမ်ႇမတိင်ႇၼၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၸၢ...

 ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ပိင်ႇၺႃႇၽေႃးၵ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် မီးၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၸိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈၵိုင်ႇလီ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈမီး တေႃႇတႆးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းမႃးၸၢမ်းဢၢၼ်ႇတူၺ်းၵၼ်။ ၸိုဝ်ႈ               – ၸဝ်ႈပိင်ႇၺႃႇၽေႃးၵ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ   – ၸၢႆးပၢၼ်းၸိင်ႇ။ ၸိုဝ်ႈဢူႈ          – ၽြႃးတၵ်ႉၵႃႇယွတ်ႈၶမ်း။ ၸိုဝ်ႈမႄႈ          – ၽြႃးတၵ်ႉၵႃႇၼၢႆးယွတ်ႈၶမ်း။ ပီႊၵိူတ်ႇ           – ပီႊတႆး-1986ၼီႈ(ပီႊၶရဵတ်ႈ-1892)၊ လိူၼ်သီႇလွင်ႈ (1)ၶမ်ႈ ဝၼ်းၽတ်း၊ တီႈၵိူတ်ႇ          – ဝၢၼ်ႈပႃႇၵႄႇ၊မိူင်းၶၢင်၊ ဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ မိူဝ်ႈဢယုလႆႈ (14) ၶိုၼ်ႈယူႇ(ဝတ်ႉ)ၵျွင်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းၶၢင်၊ ႁဵတ်းၵပ်ႉပီႇလႆႈသွင်ဝႃႇ သေၸင်ႇၼုင်ႈသၢင်ႇ ၵ၊ၼ်း ၸိုဝ်ႈယူႇဝတ်ႉ(ၵျွင်း)လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ-ၸဝ်ႈပိင်ႇၺႃႇၽေႃးၵ၊ ယူႇၸွမ်းဢုပၸ်ႉသေႇ သြႃႇၸဝ်ႈဝႃႇၼိုင်ႈ၊ မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ(17)ၶၢႆႉမိူဝ်းယူႇၵျွင်းဝၢၼ်ႈယူၵ်ႇ ဝဵ...

 ၸဝ်ႈဢမၢတ်ႈလူင် မိူင်းၼွင် ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် မီးၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၸိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈၵိုင်ႇလီ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈမီး တေႃႇတႆးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းမႃးလူတူၺ်းၶႃႈ။ ၸိုဝ်ႈ            – ၸဝ်ႈဢမၢတ်ႈလူင်မိူင်းၼွင်။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ  – ၸၢႆးသႃႇဢွင်ႇ။ ၸိုဝ်ႈဢူႈ        – လုင်းမၢၼ်ႇၸီႇ။ ၸိုဝ်ႈမႄႈ       – ပႃႈမၢၼ်ႇၸီႇ။ ပီႊၵိူတ်ႇ        – ပီႊတႆး-1949 ၼီႈ (ပီႊၶရေတ်ႈ1855)၊ လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ(4) ၶမ်ႈ ဝၼ်းသုၵ်း။ တီႈၵိူတ်ႇ        – ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၸူင်ယၢဝ်း၊ ဝဵင်းမိူင်းၼွင်၊၊ ဢယုလႆႈ (7) ၶူပ်ႇ၊ မိူဝ်းယူႇဝတ်ႉ(ၵျွင်း) သူၺ်ႇပုတ်ႉထေႃး ဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ မိူင်းၼွင်၊ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇ ဝႃႇၼိုင်ႈ၊ ၶၢမ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ လႆႈၸိုဝ်ႈ သေႃးၽိင်ႉၼ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉၶၢႆႉမိူဝ်းယူႇ ဝတ်ႉ(ၵျွင်း) ႁူဝ်ဢုင်၊ ဢိူင်ႇႁႃႈဝၢၼ်ႈ၊ တူင်ႇဝဵင်းၵေႇသီႇ(ဝၢၼ်ႈၸၢမ်)၊ မိူဝ်ႈဢယုသိပ်းဢဵတ်းၶူပ်ႇ၊ ယူႇတီႈ ၼႆႈပီႊၼိုင်ႈသေ ၶၢႆႉမိူဝ်းယူႇထႅင်ႈတီႈဝတ်ႉ(ၵျွင်း)မိူ...

 ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် မီးၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၸိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈၵိုင်ႇလီ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈမီး တေႃႇတႆးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းမႃးၸၢမ်းဢၢၼ်ႇတူၺ်းၵၼ်။ ၸိုဝ်ႈ          – ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်၊ ၸရေးလၢႆးသႂ်၊ ၸရေးပေႃႈၵူႇ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ– ၸၢႆးသႂ်သႃႇ(ဢမ်ႇၼၼ်)ဢၢႆႈသႂ်။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈ     – ပူႇလွႆ။ ၸိုဝ်ႈမႄႈ      – ၼၢႆးသၢင်ႇ။ ပီႊၵိူတ်ႇ       – ပီႊတႆး–1882 ၼီႈ (ပီႊၶရဵတ်ႈ1788) လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇၶမ်ႈၼိုင်ႈ ဝၼ်းသုၵ်း။ တီႈၵိူတ်ႇ    – ဝၢၼ်ႈၼႃးၵႅင်း ၼႂ်းတွၼ်ႈဝဵင်းလဝ်း(ၵဵင်းတွင်း)တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။         တႄႇၸႃႉယူႇဝတ်ႉ(ၵျွင်း) မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ (8)ၶူပ်ႇ၊ ၼုင်ႈသၢင်ႇၼႂ်း(9) ၶူပ်ႇ လႆႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈသုမၼယဝ်ႉ၊ ၶၢမ်ႇၸၢင်းမိူဝ်ႈဢယုထူၼ်ႈ(20) ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈသုမၼ ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။         ၶၢမ်ႇၸၢင်းလႆႈဝႃႇၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈလူင်းႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းမေႃတီႈမေႃႇလမႅင်ႇ(2) ပီႊ သေပူၼ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃ...

 ၸဝ်ႈဝေႃးရၶႄႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် မီးၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ   ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၸိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈၵိုင်ႇလီ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈမီး တေႃႇတႆးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းမႃးၸၢမ်းဢၢၼ်ႇတူၺ်းၵၼ်။ • ၸိုဝ်ႈ – ၸဝ်ႈဝေႃးရၶႄႉ။ • ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ – ၸၢႆးလႃႉၶိၼ်ႇ။ • ၸိုဝ်ႈဢူႈ – လုင်းၽိတ်ႈ။ • ၸိုဝ်ႈမႄႈ – ပႃႈၼၢင်းယဵၼ်ႇ။ • ပီႊၵိူတ်ႇ – ပီႊတႆး-1984 (ပီႊၶရဵတ်ႈ1890)၊ လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ (8) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ။ • တီႈၵိူတ်ႇ – ၼႂ်းဝဵင်း ယွင်ႈႁူၺ်ႇ၊ ပွၵ်ႉၼၼ်ႇတဝူၼ်ႇ၊ၽၢႆႇၸၢၼ်း ႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ။ မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ(7) ၶူပ်ႇ မိူဝ်းယူႇဝတ်ႉသူၺ်ႇၵူႇ၊ တမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၵွၼ်းတၺ်ၺ၊ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇဝႃႇၼိုင်ႈ ၸင်ႇၶၢမ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ၊ လႆႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈဝႃႇရိင်ႇတၼႆယဝ်ႉ။ ၺၢၼ်ႇၸဝ်ႈၵေႃႈ ၽၢႆႁၢႆႉႁၢႆႉလူၼ်းꧦလႄႈၵမ်ႈၽွင်ႈႁွင်ႉၸဝ်ႈဝႃႈ သၢင်ႇလူၼ်းၼႆၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ ယူႇႁိုင်ထိုင်မႃးဢယုၸဝ်ႈ ၵေႃႈယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ပေႃးႁဵၼ်းသတ်ႇတႃႇ သၢင်းၵျူဝ်ႇသုတ်းယဝ်ႉ၊ သိုပ်ႇႁဵၼ်ထႅင်ႈလင်ႇၵႃႇ တႃႇပဵၼ်ၶူး မေႃ ၽိုၵ်းႁဵၼ်ႈဢဝ်တမ်ႈတီႈ လုင်းဢတႂၢင်းဝူၼ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉ(ၸဝ်ႈတႂၢင်းဝူၼ်ႇၶမ်းႁိုင်း)ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈဝဵင...

 ၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး ၸဝ်ႈၼေႃႇၶမ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် မီးၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၸိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈၵိုင်ႇလီ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈမီး တေႃႇတႆးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းမႃးၸၢမ်းဢၢၼ်ႇတူၺ်းၶႃႈ။ ၸိုဝ်ႈ                  – ၸဝ်ႈၼေႃႇၶမ်း။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ        – ၸၢႆးထုၼ်းလႃႉ။ ၸိုဝ်ႈဢူႈ              – လုင်းၶုၼ်သၢင်ႇပၺ်ႇၺႃႇ(လုင်းႁဵင်ပၺ်ႇၺႃႇ)။ ၸိုဝ်ႈမႄႈ              – ပႃႈၼၢင်းၶမ်းသႃႇ။ ပီႊၵိူတ်ႇ               – ပီႊတႆး-1951 ၼီႈ(ပီႊၶရဵတ်ႈ-1857)၊ လိူၼ်(11)မႂ်ႇ(7)ၶမ်ႈ၊ဝၼ်းသဝ်။ တီႈၵိူတ်ႇ              – ပွၵ်ႉတၢၼ်းလွႆ၊ ဢိူင်ႇမိူင်းၼိမ်၊ၸေႈဝဵင်းၵေးသီး(ဝၢၼ်ႈၸၢမ်)။ မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ (7) ၶူပ်ႇ၊ မိူဝ်းယူႇဝတ်ႉမိူင်းၼိမ်၊ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇဝႃႇၼိုင်ႈ သေယဝ်ႉၸင်ႇၼုင်ႈသၢင်ႇ ၵၢၼ်း၊လႆႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈၼၼ်ႇတီးယ။ သိုပ်ႇႁဵၼ်း ၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ...

 ၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး ၼၢင်းၶမ်းၵူႇ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် မီးၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၸိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈၵိုင်ႇလီ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈမီး တေႃႇတႆးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းမႃးၸၢမ်းဢၢၼ်ႇတူၺ်းၶႃႈ။ ၸိုဝ်ႈ                  – ၼၢင်းၶမ်းၵူႇ။ ၸိုဝ်ႈမိူင်ႈလဵၵ်ႉ        – ၼၢင်းၶမ်းၵူႇ။ ၸိုဝ်ႈဢူႈ              – ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်။ ၸိုဝ်ႈမႄႈ              – ၼၢင်းသႅင်သူၺ်ႇ။ တီႈၵိူတ်ႇ              – ဝၢၼ်ႈၵႅင်း၊ဢိူင်ႇဝဵင်းလဝ်း၊ၸေႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး။ ပီႊၵိူတ်ႇ               – ပီႊတႆး-1948 ၼီႈ(ပီႊၶရဵတ်ႈ-1854)၊ လိူၼ်(12) မႂ်ႇ(7) ၶမ်ႈ၊ဝၼ်းၸၼ်။ မိူဝ်ႈဢယုလႆႈ(6)ၶူပ်ႇ၊လႆႈတေႇၽိုၵ်းႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈ ဢူႈၵူၼ်းထဝ်ႈ ၸဝ်ႈၶူးမေႃလူင် ႁဝ်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်၊ ယူႇႁိုင်ၼၢၼ်းမႃး ၼၢင်းၵေႃႈဢယုယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၵူႊဝၼ်းလႄႈ တင်းႁူႉတၢင်း မေႃၼၢင်းၵေႃႈတိူဝ်းယ...