ပိုၼ်းၵူႈလွင်ႈ

  လၢတ်ႈလူၺ်ႈလွင်ႈ  ပၢင်ႇႁူဝ်မႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်  ဢမ်ႇၼၼ်  ဝဵင်းႁူဝ်မႃႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵဝ်ႇၵွၼ်ႇ  ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉယၢမ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းၵူၼ်းၵိုၼ်းငိုၼ်းၶွၼ်ႈမႃးဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ၊ မိူဝ်ႈႁဝ်းတိုၵ်ႉၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉတီႈႁူဝ်မႃႉၼႆႉပဵၼ်ထိူၼ်ႇလူင်ဝႆႉယူႇ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉပဵၼ်ပၢင်ႇႁႆႈၵူၼ်ဝၢၼ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇမူတ်းယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈဝဵင်းၵဝ်ႇႁူဝ်မႃႉမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ်တိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃး ယၢမ်ႈလႆႈငိၼ်းၵူၼ်းထဝ်ႈၶဝ်ၶႆႈၼေဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းဝဵင်းႁူဝ်မႃႉၼႆႉတိုၵ်ႉမီးယူႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵိုၼ်းငိုၼ်းၶွၼ်ႈတေႉတေႉၼႆယူႇ ၶုၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈပဵၼ်လီလႄႈ ဝဵင်ႁူဝ်မႃႉၼႆႉပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဝဵင်းၼိုင်ႈဝႃႈၼႆယဝ်ႉ ၵွပ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵူၼ်းၵိုၼ်းငိုၼ်းၶွၼ်ႈၼမ်လႄႈ ပဵၼ်တီႈဢဵဝ်ႇလႄႇၶွင်ၶုၼ်တၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်းၶဝ်သေမဝ်ႇၵႃးၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်းၵူးၵႃႈၶွၼ်ႈၼမ်ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၵဝ်ႇႁူဝ်မႃႉၼႆႉမီးဝႆႉယူႇၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈပုင်ႇဝူဝ်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇလွႆ ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇသမ်ႉမီးဝၢၼ်ႈၼႃးပုင်ႇ ဝၢၼ်ႈၼႃးႁဵဝ် းလႄႈ ဝၢၼ်ႈၶႆႉ ၊ ၽၢႆၸၢၼ်းဝၢၼ်ႈ မီးဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသွမ်ႇ ဝၢၼ်ႈႁုင်းလၢႆး ေၸႊဝဵင်းၵျွၵ်ႉမေး မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ႁုၼ်ႈႁၢင်ႈၽြႃးၵဝ်ႇတီႈႁူဝ်မႃႉ မိူဝ်ႈၽွင်းဝဵင်းႁူဝ်မႃႉၼႆ...

 ၸဝ်ႈၽႃဢိင်ၾႃႉ လႄႈ တွၵ်ႇတႃႇ သူၼ်ယီႈသႅၼ် ၵၢပ်ႈၸဝ်ႈၽႃဢိင်ၾႃႉၶဝ်ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈဝူင်ႉ ၵွင်သီႇမၢၼ်းသျိၼ် ၶဝ်ႈဢုပ်ႉမိူင်းၶႄႇ။ ယွၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၢၼ်းသျိၼ် ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ၵူၼ်းမိူင်းႁႅင်းမႃးယႂ်းယႂ်း၊ သမ်ႉၵူမ်ႈၵွမ်းၶွမ်းၶၢမ်ႇ မိူင်းၼွၵ်ႈတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ် လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ်သေတီႈ၊ လိုၼ်းသုတ်းၺႃးသိုၵ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်းသျိၼ် ၶဝ်ႈတိုၵ်း ယႃႉယၢႆႈပင်းသဵင်ႈ။ ၵူၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ တၢႆၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၺႃးၺွပ်းသႂ်ႇ ၶွၵ်ႈ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉလႆႈပၢႆႊဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း။ ၵေႃႉတူင်ႉၼိုင်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း သေႃႇဢူဝ်းၵူၼ်းမိူင်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပႅတ်ႈ ၸဝ်ႈဝွင်ႉမၢၼ်းသျိၼ်ၶဝ်၊ ဢၼ်ယူႇ ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉ ပဵၼ် တွၵ်ႇတႃႇ သူၼ်ယီႈသႅၼ် (သူၼ်ဝူၼ်ႈ လႄႈ သူၼ်ၸူင်သၢၼ်) ဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၽႃဢိင်ၾႃႉ (လုၵ်ႉၽၢႆႇသၢႆႉ တူၺ်းမႃး ၵေႃႉတီႈသွင်) ယူႇတူဝ်ႇၵျဵဝ်ႇ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႆႈႁၼ်ၵၼ်တင်းၶႅၵ်ႇမိူင်းၼွၵ်ႈၶဝ် ယွၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၢၼ်းသျိၼ် ႁႃၺွပ်း တွၵ်ႇတႃႇသူၼ်ယီႈသႅၼ်လႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈ ပၢႆႊၵႂႃႇၵျႃႇပၢၼ်ႇ။ 1905 တွၵ်ႇတႃႇ သူၼ်ယီႈသႅၼ် ယူႇတူဝ်ႇၵျဵဝ်ႇ ...

ႁၢင်ႈၶုၼ်သႃႇ  ၸိုဝ်ႈ .................................... ၶုၼ်သႃႇ ဢႃႇယူႉ ................................ 73 ၸၢဝ်းၶိူဝ်း...............................ၶႄႇတႆး ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်.....................ၸၢဝ်းပုတ်ႉ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပႆႇၺႃႇ ၸၼ်ႉသွင်၊ မေႃပႃးလိၵ်ႈၶႄႇ ၼႃႈၵၢၼ် ................................ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း ၵေႃႉၵူႈ....................................ၼၢင်းၵျႃႇယူင်ႇ လုၵ်ႈလၢင်း : 1.ၼၢင်းလူင်၊ 2.ၸၢမ်ႇမိူင်း၊ 3.ၸၢမ်ႇႁိူင်း၊ 4.ၼၢင်းၵဵင်၊ 5.ၸၢမ်ႇၸိုၼ်ႈ၊ 6.ၸၢမ်ႇမျၢတ်ႈ၊ 7.ၼၢင်းလဵၵ်ႉ၊ 8.ၸၢမ်ႇမျ ၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်းလင် ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း၊ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယႃႈၽိၼ်ႇ ဝၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ 26.10.2007 တီႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇ တႃႈၵုင်ႈ ႁၢင်ႈၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ ဢေႃးသတေးရီးယႃး သတီႇၽႅၼ်ႇရၢႆႉလႄႈ ၶုၼ်သႃႇထူပ်းၵၼ် တီႈႁူဝ်မိူင်း 1988 ပီလိူၼ်ဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၶုၼ်သႃႇၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး လုင်းၶုၼ်ဢၢႆႈ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇ) ပႃႈသႅင်ၸုမ်ႈ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး) ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈ 17.2.1934 တမ်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈၽႃၽိုင်ႈ၊ ဢိူင်ႇလွႆမေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးသႃႇ။ ၸိုဝ်ႈၶႄႇတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢင်းၶျီႈၾူ Chang Chi-fu 張奇夫[1]သေ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၸၢင်း။ လႆႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ် ၵ...

 မိူင်းမၢဝ်းလူင်  မိူင်းမၢဝ်းလူင် (မိူင်းတိုင်းၶေႃ) ၼႂ်းၸူဝ်ႊ AD 567 0 1448 (ပီႊတႆး ႖႖႑-႑႕႔႗) ၶုၼ်းလူး၊ ၶုၼ်လႆး သွင်ၸဝ်ႈပီႈၼွင်ႉ ဢဝ်မိူင်းမၢဝ်း (ပၢင်ႇပဵင်းႁိမ်းၼမ်ႉမၢဝ်း) တင်ႈပဵၼ်ငဝ်ႈမိူင်း။ ႁူမ်ႇငမ်းပူၼ်ႉ ၼမ်ႉၶူင်း၊ ၼမ်ႉၵဵဝ် ႁူမ်ႇတေႃႇႁွတ်ႈ ၸဵင်းတုင်၊ ၸဵင်းသႅၼ်၊ ၸဵင်းမႆႇ။ ထိုင်မႃးပၢၼ်ၸဝ်ႈဢူးတိင်ႇ ႁူမ်ႇလႆႈတိူဝ်းထႅင်ႈ ထိုင်ၼမ်ႉမႄႈႁွင်ႈႁူဝ်ႈ။ ၼမ်ႉမႄႈပရႃႇမႃႉပုတ်ႉတြႃႉ (ၼမ်ႉပူႇလႃႇမႃးၽူးထိူဝ်ႈလႃႊ) ၵေႃႈ ငမ်းၽႅဝ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ၾႃႉ။ ပေႃးဢဝ်မိူင်းတႆးမႃးဝႃႈၸိုင် ပဵၼ်ၶၢဝ်းငမ်းလႆႈ ၵႂၢင်ႈတိူဝ်းလိူဝ်တေႉတေႉ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ၵိုၼ်းထႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ဝႆႉ။ ယူႇမိူင်းမၢဝ်းသေ တင်ႈမိူင်းတိူင်းၵႃး။ မီးၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မိုၼ်ႇသႅၼ်ႁိူၼ်း။ ပွႆႇသိုၵ်းတိုၵ်းၸိင်း၊ ပေႃးလႆႈယဝ်ႉတီႈၼိူင်ႈ ပွႆႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးၵႂႃႇၵႂၢၼ်းငမ်းၵေႃႉၼိူင်ႈ။ မီးၵႂၢမ်းမၵ်းတိၼ်ႇႁႂ်ႈၶဝ် ၼႂ်းၼိူင်ႈပီႊ ႁႂ်ႈမႃသၢၵ်ႈပၼ်ၶိူင်ႈၶွင် ထိုင်ငဝ်ႈၸေႊဝဵင်းလူင်မိူင်းမၢဝ်း ၼိူင်ႈပွၵ်ႈဝႃႈၼႆႉ။ လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈလူင်ၶုၼ်လူး ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈ ၶုၼ်လူင် ငမ်းၵႂၢၼ်းတႃႈၵွင်ႊ။ ၶုၼ်ၽႃႉ ငမ်းၵႂၢၼ်းမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမူဝ်ႇ၊ ၼိူင်ႈပီႊမႃးသၢၵ်ႈမႃႉ။ ၶုၼ်ဢူ ငမ်းၵႂၢၼ်...

 ၶုၼ်ယီႈၵႂၢႆးၶမ်း မိူင်းမၢၼ်ႊ၊ မိူင်းၶႄႇ လႄႈ ၶုၼ်ယီႈၵႂၢႆးၶမ်း ဝၢႆးသေၶုၼ်မၢၼ်ႊ ဢၼ်ပဵၼ်ၼႃႇရႃႉပတေႉ မိူင်းပူးၵမ်ႇ ၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႉ 1286 သေ ထိုင်မႃး ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊၸိုဝ်ႈဝႃႈ မၢင်းၵွင်း ၼင်ႈႁေႃလႆႈ 3 ပီႊ ဢၼ်မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈပီႊၵတ်းၵႂ်ႉၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၶႄႇ ၾၢင်ပႂ်း လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ မိူင်းပူးၵမ်ႇ ၶိုၼ်းပဵၼ်မၢၼ်ႈပဵၼ်မိူင်းမီးၸဝ်ႈမီးၸွမ်မိူၼ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉၼႆ၊ မၼ်းၸဝ်ႈၶႂ်ႈၸႃႉသေ ၸင်ႇတင်ႈသီႊတႃႈဝၢင် ပဵၼ်ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် ဢွၼ်ဢဝ်တင်းသိုၵ်းၸၢင်ႉလႄႈသိုၵ်းမႃႉသေ လူင်းမႃးတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႊ။ မိူဝ်ႈသိုၵ်းၶႄႇ မႃးထိုင်ႁၢတ်ႇၶမ်းလႅင် တီႈမိူင်းမၢၼ်ႊတီႈၼိူင်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်လိုဝ်ႈသိုၵ်းၶဝ်ယူႇ။ လွင်ႈသိုၵ်းၶႄႇၶိုၼ်းလူင်းမႃးၼၼ်ႉ ၾၢႆႇတၢင်းမိူင်းပူဝ်းၵမ်ႇလႆႈငိၼ်းသေ ၸင်ႇမႃးၵုမ်ၵွင်ၵၼ် လွင်ႈသိုၵ်းလွင်ႈသိူဝ်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၸင်ႇဢွၵ်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉဝႃႈ သင်ဝႃႈႁဝ်းၵႂႃႈပိုင်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈၵႂၢႆးၶမ်း ၸုၼ်ၵူဝ်း(မိူင်းမိတ်ႈ) ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမႄးလီ သွင်မိူင်းၸိုင် တေလီယူ၊ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်ၽွမ်ႉ။ ၾၢႆႇတၢင်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ ၸင်ႇၸတ်းၵူၼ်း 200 ၵေႃႉဢဝ်တင်းတၢင်းၵိၼ် ပဵၼ်ၼင်ႇ မူႇ၊ပဵတ်း၊ ၵႆႇ၊ ၶဝ်ႈသၢၼ် လႄႈၽႃႈၽႅၼ်ႇသေ မႃးၸူးၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈၵႂၢႆးၶမ်း မိူင်းၸုၼ်ၵူဝ်း။ ၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈၵႂၢႆးၶမ်း ...

မေႃယႃလူင် 1908 - 1962 ၸၢဝ်းၶိူဝ်း   တႆး ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပႆႇၺႃႇ M.B.B.S (Rgn) ၼႃႈၵၢၼ် ၶူးမေႃယႃ ၵေႃႉၵူႈ ၼၢင်းသူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ၊ ၼၢင်းၶူင်ႉ လုၵ်ႈလၢင်း ၶုၼ်ၺုၼ်ႉ၊ ၸၢႆးမျူဝ်းမျိၼ်ႉ၊ ၸၢႆးမျူဝ်းတိၼ်ႇ၊ ၸၢႆးမျူဝ်းၶျိတ်ႉ၊ ၼၢင်းယီႇယီႇမျိၼ်ႉ၊ ၼၢင်းယီႇယီႇထေး ၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်းလင် ၽူႈႁၵ်ႉမိူင်း ဝၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 20၊ 1962 (ဢႃႇယု 53) ၵူၼ်းတၢႆၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁၢႆဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ပွင်ႇၸိူင့်ႁိုဝ်?။ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း မိူဝ်ႈပူၼ့်မႃးၼၼ့် မီးၵူၼ်းၸိုဝ်ႈယႂ်ႇသဵင်လူင်ၼမ်တႄ့တႄ့။ ႁူမ်ႈဝႃႈ လပ်းတႃလိုမ်းမိူင်းၵႂႃႇသေယဝ့်ၼႆၵေႃႈ၊ ၸိုဝ်ႈသဵဝ်ၶဝ်ၸဝ်ႈၼႆ့ ဢမ်ႇႁၢႆသေဢမ်ႇၵႃး ဢၢႆႁွမ်မၼ်းၼၼ့် မိူၼ်ၼင်ႇမွၵ်ႇႁွမ်ႁူၺ်းယဝ့်။ ႁွမ်ယူႇတႃႇသေ။ ႁဵတ်းသင်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ့် တူဝ်တၢႆသေ ၸိုဝ်ႈၶဝ်သမ့်ဢမ်ႇႁၢႆ၊ ပေႃးဝႃးၼႆၸိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵၢၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းဝႆ့ၼၼ့် ဢမ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈၶဝ် ႁၢႆလၢႆလႄႈ တူဝ်ၶဝ်တၢႆၵႂႃႇသေယဝ့်ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈၶဝ်ၼႆ့ ၵိုတ်းၸပ်းဝႆ့ယူႇၼႂပိုၼ်းတႆးႁဝ်းၼၼ့်ယဝ့်။ ၶဝ်ႈပေ့ႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ဝႆ့လႄႈ ႁဝ်းပေႃးဢမ်ႇလိုမ်းၶဝ်လႆႈၼႆၸိုင် ၵၢၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းမႃးၼၼ့် ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်တေႃႇမေႃႈၵွၵ်းၵႅၵ်းဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၸလိူဝ်ႈၸလႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ(...