ပိုၼ်းၵူႈလွင်ႈ

 ( ပိုၼ်းၵႅပ်ႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ ) ประวัติ เมืองเชียงใหม่  ที่จะแปลภาษาใทยใหญ่      ၵဵင်းမႂ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸေႈတွၼ်ႈၼိုင်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆး၊ လႄႈပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် မီးၸိုဝ်ႈသဵင် ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းႁုႉၸၵ်းၵၼ်လီ။        မိူဝ်ႈယၢမ်းပႆႇထိုင်ပၢၼ်လၢၼ်ႉၼႃးၼၼ်ႉ  ယွမ်ႇယႅမ်ႇႁိမ်းႁွမ်း မိူဝ်ႈၽွင်းၶုၼ်မွၼ်းၶဝ်ၽွင်းငမ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႃႉ၊ ဢၼ်မီးငဝ်ႈဝဵင်းတီႈ မိူင်းလမ်းပုၼ်း။       ၽၢႆႇပႃႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ လမ်းပုၼ်းလၢႆပၢၵ်ႇလၵ်းၼၼ်ႉ၊ မီးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ဢမ်ႇၼၼ် တႆးယူၼ်း ပူၵ်းတင်ႈပဵၼ်မိူင်းၵႅၼ်ႇၶႅင်ဝႆႉ။ ထိုင်မႃးပၢၼ်ၶိူဝ်း ၶုၼ်းတႆးယူၼ်း ၸဝ်ႈထိ ( 25 ) ၊  ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ #ၸဝ်ႈမင်းရၢႆး ၼၼ်ႉၵႅၼ်ႇၶႅင်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ် ထိုင်ထုင်ႉပဵင်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ #ေမႈၼမ်ႉပိင်း ၼၼ်ႉၶႃႈ။       ၶုၼ်တႆးယူၼ်း #မင်းရၢႆးၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇပီႊၶရိတ်ႉ ( 1185 ) ၊ ၸိုဝ်ႈပေႃႈ  #ၸဝ်ႈၽယႃးလၢဝ်းမဵင်း ၵွၼ်းတူင်ႇဝဵင်းလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ #မိူင်းလၢဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် #မိူင်ရၢဝ် ဝဵင်းငိုၼ်းယၢင်း  ဢမ်ႇၼၼ် ယၢင်းငိုၼ်းၼႆၶႃႈ၊၊    ဢၼ်ယူႇသဝ်းႁိမ်းမႄႈသၢႆ ...

ၸဝ်ႈၸၢမ်မႂ်ႇ ၸိုဝ်ႈ                  – ၸၢမ်မႂ်ႇ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ    – ၸၢႆးၸၢမ်ႇၺုၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈတၢင်ႇဢၼ် – ၸၢႆးၶိူဝ်းတႆး ဢမ်ႇၼၼ်                              သိူဝ်ယဵပ်ႇမိူင်း ဢႃႇယု               – (66) ပီၵိူတ်ႇ ( 1302) ၼီႈ  လိူၼ် (10) မႂ်ႇ (2) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢင်းၵၢၼ်း တီႈၵိူတ်ႇ        – ဝၢၼ်ႈပၢင်လူင်၊ ဢိူင်ႇပၢင်လူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်ႈၸၢမ်၊ မိူင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ။ ပေႃႈမႄႈ   – လုင်းလွႆၸိုၼ်ႈ၊ ပႃႈၸိင်ႇၺုၼ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ်ပေႃႈမႄႈ – ႁႆႈ၊ ၼႃး၊ သူၼ်၊ ပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉ – မီး (5) ၵေႃႉ၊  ပဵၼ်ၵေႃႉယႂ်ႇသုတ်း   (တၢင်ႇၵေႃႉလူႉၶွႆႈသဵင်ႈယဝ်ႉ) ၼမ်ႉၵတ်ႉ/ၸၼ်ႉလိၵ်ႈ  – လိၵ်ႈတႆး/မၢၼ်ႈ ၵၢၼ်ယၢမ်ႈႁဵတ်းမႃး – ႁဵတ်းၼႃး၊ ႁဵတ်းသိုၵ်း။ ၼႃႈႁိူၼ်း – ၼၢင်းယိင်းၼုမ်ႇ ၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်မိူဝ်ႈ (1965) တီႈဢိူင်ႇမိူင်းမေႃႇ၊  ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ/ပၢင်ႁႆး) ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းထၢမ်၊ ဢိူင်ႇမိူင်းထၢမ်၊ မိူင်းသႅၼ်ဝီ လုၵ်ႈလၢင်း –( 7 )ၵေႃႉ ၸၢႆး (3)...

 ၶႅပ်းႁၢင်ႈၶူးၸၢႆးမူး မိူဝ်ႈ (1978) တီႈၸေႈၵႅင်း ၸိုဝ်ႈ       – ၸၢႆးမူး ဢူႈ         – လုင်းၸၢႆး  မေႈ          ပႃႈဢူင်းၺုၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉ   – ၸၢႆးမူး၊ ၸၢႆးၼိ၊ ၸၢႆးမျႃႉဢွင်ႇ ပီၵိူတ်ႇ –( 15 ,01 ,1960) ၊ပီတႆး (2054) ၼီႈ၊ (1321) လိူၼ်ၵမ်လွင်ႈ (3) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသုၵ်း။ တီႈၵိူတ်ႇ – ပွၵ်ႉတူၵ်း၊ တႅၼ်ႈၼိူဝ်၊ ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၼႃႈႁိူၼ်း – ၵူပ်ႉၵူႈပဵၼ်ႁိူၼ်းတင်းၼၢင်းပႅင်း (လုၵ်ႈယိင်းလုင်းယၼ်ႇၼႃႉ + ပႃႈလဵၵ်ႉ)  မိူင်းပၼ်ႇ လုၵ်ႈ – ၼၢင်းၸၢမ်ၶမ်း (ၵိူတ်ႇ 1984 )။  ၸၢႆးၸိူင်းမၢႆ  (ၵိူတ်ႇ 1990) ၊  ၼၢင်းသႅင်ဢိုၼ်မိူင်း (ၵိူတ်ႇ 1993) ပၢႆးပၺႃႇ – ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉ .. တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင်မိူင်းပၼ်ႇ မိူဝ်ႈ (1975) သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈ ႁူင်းမုၼ်လႅင်း တီႈသၵႅင်း (ၸႄႈၵႅင်ႇ) မိူင်းမၢၼ်ႈ။ ၶၢဝ်းတၢင်းၸူဝ်ႈပၢၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (1979 - 80)  မႃးႁဵတ်းၶူးသွၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းၶူးသွၼ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တင်းၸွႆႈၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတီႈဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၸွႆး ဢိူင်ႇၼႃးဝွၼ် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ။ (1980) – တႄႇတႅမ်ႈၵႂၢမ်း ဢၢႆႈသူႇယႃႈၵွၼ်းပျွင်းသေ ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇလိုဝ်းလင်မႃး။ (19...

 တၢင်းႁၼ်ထိုင် ထုၼ်းမျၢတ်ႉၼၢႆႇ လွင်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း February 10, 2022 ထၢမ်။   ။ လွင်ႈဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်တေႃႇသူႈမၢၼ်ႈမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း (75) ပီၼႆႉ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈဢွင်ႇပွႆးသေပွၵ်ႈၶႃႈ။ တွပ်ႇ။   ။ ၼႂ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽူႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၢၼ်ႈ လႄႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း။ ၶဝ်ပဵၼ်ၸုမ်း ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်မိူင်းသေ ႁဵတ်းႁႃပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၶဝ်ၵူၺ်း။ ပေႃးတႃႇသုၼ်ႇတူဝ်ၶဝ်ပေႃးၵိၼ် လႄႈ ယူႇလွတ်ႈၵႂႃႇလႆႈဝၼ်းဝၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ၶဝ်ပဵင်းပေႃးၸႂ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဢမ်ႇလႆႈၽဵင်ႇၵၼ်၊ ၸႅၵ်ႇဝၢၵ်ႈၵၼ် ဢမ်ႇၽဵင်ႇၵေႃႈ လုၵ်ႉတိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်သေ ပေႃးၶိုၼ်းဢုပ်ႇၵၼ်လႆႈယဝ်ႉၵေႃႈ ယဵၼ်ၶိုၼ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း။  ပေႃးဢဝ်ၼႂ်းသၢႆတႃ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်တူၺ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးမိူင်းလႂ် ႁၼ်ဝႃႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ပဵၼ်ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တႃႇဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်း။ ၶဝ်ၵူၺ်းႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ယိပ်းၵွင်ႈဝႆႉၼႆၵူၺ်း။ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်း မီးၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၶၢမ်ႇတုၵ်ႉ ၶၢမ်ႇယၢၵ်ႈ ၶၢမ်ႇယၢပ်ႇ ၶၢမ်ႇၽိုတ...

ပိူင်ၽူႈယွမ်းသိုၵ်း ၽူႈယွမ်းသိုၵ်း  ၽွင်းမိူဝ်ႈသုမ်းၵၢၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတၢင်းလိူၵ်ႈၼၼ်ႉ      သိုၵ်းၸုမ်းလႂ်​​ၵေႃႈလီ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းသွၼ်ပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးသိုၵ်းလႄႈ လၵ်းမၢႆသိုၵ်းတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၽူႈလႂ်ၽႂ်တိုၼ်းဢမ်ႇပူင်သွၼ်ပၼ် လၢႆးၵၢၼ်ယွမ်းသိုၵ်းလႃးလႃး။      ၵူၺ်းသွၼ်ပၼ် လၢႆးဢၼ်ၽူႈယွမ်းသိုၵ်း​ၶဝ်​တေလႆႈႁဵတ်း ၽွင်းၼႂ်းပၢင်သိုၵ်း ၼင်ႇႁိုဝ်ၶဝ်​​ပေႃး​​တေဢမ်ႇၸၢင်ႈပၼ်​​ၽေး​​တေႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်းလႄႈ ပိုၼ်ႉႁူႉ လွင်ႈ​​တေဢမ်ႇလႆႈၶႃႈတၢႆၽူႈယွမ်းသိုၵ်း ​​တေလႆႈလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ၽူႈယွမ်းသိုၵ်းလီလီၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်းယူႇ။      ၸွမ်းၼင်ႇၼႂ်းပိုၼ်းထူပ်းမိုဝ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉ  မိူင်းလႂ်/တပ်ႉလႂ်ၽႂ်​​ၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်းသွၼ်ပၼ်ပႃး ပၢႆးဝူၼ်ႉဢိၵ်ႇလၢႆးႁဵတ်း တႃႇ​​တေယုၵ်ႉမိုဝ်းယွမ်းသိုၵ်းပၼ်ၽႂ်လႃးလႃး​​ၼႆသေတႃႉ​​ၵေႃႈ ​​တူၺ်းဢဝ်ပိုၼ်းသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈ(2) ၵျႃႇမၢၼ်ႇလႄႈ ၵျပၢၼ်ႇ​​ၵေႃႈ လႆႈယွမ်းၵၢၼ်ႉယုၵ်ႉမိုဝ်းမႃး၊ သိုၵ်းဢ​​မေႇရိၵၢၼ်ႇ​​ၵေႃႈ လႆႈယုၵ်ႉမိုဝ်းပၼ်ၼၢင်းႁၢၼ် မိူင်းဝႅတ်ႉၼမ်းမႃးယူႇ၊ ၵွပ်ႈၼႆ​​ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼႃႇ ၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ပေႃးတိုဝ်ႉတၢင်းတိူၵ်ႈတၼ်မႃး  လႆႈႁၼ်ၶဝ် ယုၵ်ႉမိုဝ်းၶၢမ်ႇပဵၼ်ၽူႈယွမ်ႊ...

 ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင် ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင် ပေႉၵႅၼ်ႇသေးလၢႆ (ပွင်ႈၵႂၢမ်းၵဝ်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈပႃးၼႂ်းၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇသႅၼ်ပၢႆး မိူဝ်ႈပီႊ ၂၀၁၉) ၵူၼ်းတႆးၵေႃႉ႞ လႆႈငိၼ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ “ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်” ပေႃးၼႆၸိုင် ၸႂ်မၼ်းတေတဵၼ်ႈတွၼ်ႇၵႂႃႇယူႇ ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ပေႃးၵႂႃႇဢႅဝ်ႇၵႂႃႇလႄႇ တၢင်းၵဵင်းတုင်ၼႆ တီႈႁိူၼ်းပီႈၼွင်ႉတႆး ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႊ ႁေႃၵဵင်းတုင် ႁွႆႈၽႅၼ်ဝႆႉ တီႈႁွင်ႈႁပ်ႉၶႅၵ်ႇၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ “ပၢၵ်ႇပီႊႁဵင်ပီႊ ပူၵ်းသၢင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်ဢူႈပူႇမွၼ်ႇ ... ဢမ်ႇတွၼ်ႉၼွၼ်းၽၼ် တေၸူမ်ႁၢႆၵႂႃႇ ... ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင် ႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင် ပေႉၵႅၼ်ႇသေလၢႆ” ၵႂၢမ်းဢၼ် ၸၢႆးသၼ်လွႆ ႁွင်ႉဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းၶႅပ်းၵႂၢမ်း ၸိူင်းလႅဝ်း မၢႆ (9) မိူဝ်ႈပီႊ 1993 ၼၼ်ႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ တေပႆႇလိုမ်းလႆႈသႄႈ။ မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းတႆးႁၵ်ႉၸိူတ်ႉၸၢတ်ႈၶဝ် ဝူၼ်ႉၽၼ်ၸႂ်လႆ တႃႇတေသၢင်ႈၶိုၼ်းႁေႃလူင်ၵဵင်းတုင်ၼႆႉ။ ထိုင်တီႈၼႂ်းပီႊၼႆႉ ၽွတ်ႈႁႅၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်း တႃႇတေလႆႈၶိုၼ်း ဢွင်ႈတီႈလိၼ်ႁေႃသေ တႃႇတေၵေႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်း ၼႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈပီႈၼွင်ႉတႆး ၶဝ်ႈမႃးယူႇသဝ်း ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊသိပ်းသၢမ်။ မိူဝ်ႈဢွၼ်ၼႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၸဝ်ႈမၢင်းယွႆး ဢၼ်ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းပလၢင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸၢဝ်း မွၼ်...