ပိုၼ်းၵႅပ်ႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ
( ပိုၼ်းၵႅပ်ႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ )
ประวัติ เมืองเชียงใหม่ ที่จะแปลภาษาใทยใหญ่
ၵဵင်းမႂ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸေႈတွၼ်ႈၼိုင်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆး၊ လႄႈပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် မီးၸိုဝ်ႈသဵင် ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းႁုႉၸၵ်းၵၼ်လီ။
မိူဝ်ႈယၢမ်းပႆႇထိုင်ပၢၼ်လၢၼ်ႉၼႃးၼၼ်ႉ ယွမ်ႇယႅမ်ႇႁိမ်းႁွမ်း မိူဝ်ႈၽွင်းၶုၼ်မွၼ်းၶဝ်ၽွင်းငမ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႃႉ၊ ဢၼ်မီးငဝ်ႈဝဵင်းတီႈ မိူင်းလမ်းပုၼ်း။
ၽၢႆႇပႃႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ လမ်းပုၼ်းလၢႆပၢၵ်ႇလၵ်းၼၼ်ႉ၊ မီးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ဢမ်ႇၼၼ် တႆးယူၼ်း ပူၵ်းတင်ႈပဵၼ်မိူင်းၵႅၼ်ႇၶႅင်ဝႆႉ။ ထိုင်မႃးပၢၼ်ၶိူဝ်း ၶုၼ်းတႆးယူၼ်း ၸဝ်ႈထိ ( 25 ) ၊ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ #ၸဝ်ႈမင်းရၢႆး ၼၼ်ႉၵႅၼ်ႇၶႅင်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ် ထိုင်ထုင်ႉပဵင်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ #ေမႈၼမ်ႉပိင်း ၼၼ်ႉၶႃႈ။
ၶုၼ်တႆးယူၼ်း #မင်းရၢႆးၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇပီႊၶရိတ်ႉ ( 1185 ) ၊ ၸိုဝ်ႈပေႃႈ #ၸဝ်ႈၽယႃးလၢဝ်းမဵင်း ၵွၼ်းတူင်ႇဝဵင်းလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ #မိူင်းလၢဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် #မိူင်ရၢဝ် ဝဵင်းငိုၼ်းယၢင်း ဢမ်ႇၼၼ် ယၢင်းငိုၼ်းၼႆၶႃႈ၊၊
ဢၼ်ယူႇသဝ်းႁိမ်းမႄႈသၢႆ ဢမ်ႇၼၼ် ၵဵင်းသႅၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ယဝ်ႉ။ #မေႈတေႉပဵၼ်ၶိူဝ်းၸဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈသၢဝ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမိူင်းၵဵင်းႁုင်ႈ ဢၼ်သိုပ်ႇၶိူဝ်းၸၢဝ်းတႆးလိုဝ်ႉ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈပႆႇၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ်လူင်းတၢင်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၊ မၼ်းၸဝ်ႈႁုပ်ႈတုင်းဢဝ်ၸွမ်း မိူင်းဢွၼ်ႇမိူင်းဢိတ်းသေ ၊ ၸွမ်းထုင်ႉၼမ်ႉၵူၵ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈမိူင်းၵဵင်းႁၢႆး ၊ တင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၶႅၼ် ( แขวน ) ယူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ယူဝ်းၼူၵ်ႉ (ယေႃၼၵ်ၵ) ယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေႁုပ်ႈဢဝ်လႆႈပႃး #ၶႅၼ် ( แขวน ) ၊ ႁႃႉရီၽုၼ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ #ဝဵင်းလမ်းပုၼ်း ၸဝ်ႈမင်းရၢႆးလႆႈၶတ်းၸႂ် ( 8 ) ပွၵ်ႈ၊ ၵမ်းလဵဝ်ၸင်ႇႁုပ်ႈသိမ်းလႆႈ။ မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈဢဝ်မိူင်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၼႂ်းယူၼ်းသေ ႁွင်ႉဝႃႈ #သိုင်ႇလၢၼ်ႉၼႃး ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊ ( 1294 ) ၸဝ်ႈမဝ်းရၢႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၽယႃးမင်ရၢႆး ( พระยามังราย ) ၊ ၸဝ်ႈသၢင်ႈမိူင်း ပႃႈတင်းႁွင်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉမိူဝ်ႈလဵဝ်ဝႃႈ #ဝဵင်းၵုမ်းၵၢမ်း ၼၼ်ႉ ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉၵႆႉထူမ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁႃတီႈသၢင်ႈမိူင်းထႅင်ႈ၊ ၵမ်းလိုၼ်းၸင်ႇသွၵ်ႈႁႃလႆႈ တီႈဝူင်ႈၵၢင် #တိၼ်လွႆသူးထဵပ်ႉ လႄႈၾင်ႇ #မေႈၼမ်ႉပိင်းၼႆယဝ်ႉ။
တႃႇတေတမ်းဝၢင်း ၶၢပ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ပီႊၶရိတ်ႉ ( 1295 ) မၼ်းၸင်ႇႁွင်ႉဢူၺ်းၵေႃႉသွင်ၸဝ်ႈသေ #ၸဝ်ႈၽယႃးငမ်းမိူင်း တင်း #ၽယႃးရင်ႈ မႃးႁူမ်ႈေသတင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ #ၼူပ်ႉပူးရီးသီရီၼၶွၼ်းၸဵင်းမႆႇ (ၵဵင်းမႂ်ႇ)။
#ၽယႃးမင်းရၢႆးတင်ႈပၵ်းပိူင် ဝႆႉဝႃႈ ပၢႆးမင်းရၢႆး ( มังรายศาสตร์) တင်းႁပ်ႉဢဝ်သႃႇသၼႃႇ ြၽႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၊ သၢႆလင်ႇၵႃႇမိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ။
ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းေသ လူႁၼ်လုမ်းလႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်တေႉ။
ထိုင်မႃးပၢၼ် ၶုၼ်လၢၼ်ႉၼႃးထိ ( 9 ) ႁွင်ႉဝႃႈ #ၽရႃႉတိလူဝ်ႊၵရၢတ်ႉ (ၸဝ်ႈတိလေႃးၵရႃႇၸႃႇ) မၼ်းၸဝ်ႈသမ်ႉၶိုၼ်း ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၵႂႃႇၵႂၢင်ႈၵႆဝႆႉ တင်းၽုၵ်ႇဢူၺ်းလီၸွမ်း တင်း #ၶုၼ်ဢယုတ်ႉထယႃး ၸိုဝ်ႈ #လူဝ်ႊၵရၢတ်ႉ ၼၼ်ႉ။ ပၢၼ်ၶုၼ်တႆးယူၼ်း တိလူဝ်ႊၵရၢတ်ႉၼႆႉ လႆႈမႄးဝီ၊ သၢင် ၊ ပိတၵၢတ်ႈ သၢမ်ၵွင် ပွၵ်ႈဢၼ်တၢင်းသုတ်းၼႂ်းမိူင်းထႆး။
ထိုင်မႃးပၢၼ် #ၽယႃးမိူင်းၵႅဝ်ႈတၢမ်းႁၢင်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်သိုၵ်း တင်းၵဵင်းတုင် ၵၢၼ်ႉပွၵ်ႈမႃးၵေႃႈႁင်းမၼ်း လုသုမ်းၵူၼ်းၼမ်ၵေႃႈႁင်းမၼ်း၊ ထူပ်းၽေးၼမ်ႉ ႄလႈ ဢူမုၼ်သိုင်ႇၸိုင်ႈလၢၼ်ႉၼႃးတေႇသဝ်ႈဝဝ်းမွင် ၊ ထိုင်မႃး ပီႊ ( 1558 ) ၊ ပၢၼ်ၶုၼ်မႁႃႇတေႇဝီႇ #ၸီႊရပႃႇၽႃႊ ၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်းဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်ထိ ( 16 ) ၼၼ်ႉ၊ ၵိုၵ်းမိူင်းေတႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇ။ တၢင်းၽၢႆႇမၢၼ်ႈေၵႃႈ ၶွတ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမႃးတိုၵ်း #ၵဵင်းမႂ်ႇ ၸင်ႇတဝ်ႉၶၢမ်ႇ မၢၼ်ႈလႆႈ ( 3 ) ဝၼ်းၵူၺ်း။ တႆးယူၼ်းသုမ်းမိူင်းပၼ်မၢၼ်ႈ တူၵ်းယူႇတႂ်ႈၶုၼ်မၢၼ်ႈၽွင်းငမ်းယၢဝ်းႁိုင် ( 216 ) ပီႊ ။
ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃးၼႂ်းပၢၼ် #ၽယႃးၸႃႇပၢၼ်ႈ တင်း #ၽရႃႉၸဝ်ႈၵႃႇဝိရႃႉ ၼႂ်းပီႊ ( 1774 ) ၊ ၼၼ်ႉၸင်ႇၽွမ်ႉၵၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶတ်းၶႅင်တေႃႇမၢၼ်ႈ ၊ ႁွင်ႉ #ၸဝ်ႈတၢၵ်ႇသိၼ်မႁႃႇရၢတ်ႉ ဝဵင်းငဝ်ႈ #ၵရုင်းထူၼ်းပူးရီး မႃးလိုပ်ႈမၢၼ်ႈႄလႈ မၢၼ်ႈလႆႈၵၢၼ်ႉေသထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇ၊။
ထိုင်မႃးပၢၼ် #ၶုၼ်မိူင်းၵွၵ်ႇၽရႃႉၽုတ်ႉထယွတ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉၸူရႃလူၵ်ႈမႁႃႇရၢတ်ႉ ၼၼ်ႉၸင်ႇယုၵ်ႉတၢင်ႇၸဝ်ႈ ၵႃႇဝိရႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶုၼ်ၵွၼ်းမိူင်းႄလႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈမိူင်းၵိုၵ်းမိူင်းႁွမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉေသ၊၊ ၸဝ်ႈၵႃႇဝိရႃႉ ၸင်ႇေမးဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶိုၼ်ႈသၢင်ႉသုင် ၵႃႉၶၢႆၶဝ်ႈသူႇၸူးၵၼ်လီ။
ထိုင်ပၢၼ်ၶုၼ် မိူင်းၵွၵ်ႇထိႁႃႈ ( 5 ) ၸွမ်းၼင်ႇဢူမုၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလႄႈ သၢႆငဝ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ၵေႃႈ ေၽႈၶဝ်ႈမႃးထိုင်မိူင်းထႆးႄလႈ ၸင်ႇဝူၼ်ႉေမးပူၵ်းပွင် ဝၢၼ်ႈမိူင်းေသ ဢဝ်ၼင်လိၼ် လၢၼ်ႉၼႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ #တူင်ႇၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း။ ဢၼ်ယင်းၵိုၵ်းမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းပႃႈတႂ်ႈမိူင်းၵွၵ်ႇၽွင်းငမ်းဝႆႉ ၼႂ်းပီႊ (1932) မီးလွင်ႈတၢင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶွပ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႄလႈ ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈဢဝ်ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ ပဵၼ်ၸေႈတွၼ်ႈၼိုင်ႈၼႆၶႃႈ။
Credit
တႅမ်ႈ ပၢင်ႇလၢႆႇ ၵေႃႉယိင်း
ပိၼ်ႇတီႈ www .fb.com
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น