သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်ႈၵဝ်းမိူင်းတႆး‎ မၢၼ်ႈလဵၼ်ႈၸိူင်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းယုမ်ႇ

 သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်ႈၵဝ်းမိူင်းတႆး‎ မၢၼ်ႈလဵၼ်ႈၸိူင်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းယုမ်ႇ

 ၶဝ်ႁဵတ်းႁၢင်ႈတႅၵ်ႇငၢၵ်ႈၵၼ်၊ၶဝ်ၵဝ်းၵၼ်၊ၶဝ်ၽေဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၸုမ်းၼိုင်ႈ- တႃႇယမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပွႆႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇပဵၼ် ဢလၢမ်ႇလႅင် ၊ "တၶိၼ်ႇၸေႃး ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ" ဝႃႈၼႆ။ ၸုမ်း ၸုမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်တေယႃႉတႅၵ်ႇ ၵဝ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်တေႃႇမိူင်းၶၢင်ၼၼ်ႉ ပွႆႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ဢလၢမ်ႇၽိူၵ်ႇ "တၶိၼ်ႇတၢၼ်းထုၼ်း ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ" ဝႃႈၼႆ။  ဝႃႈဢမ်ႇထုၵ်ႇၵၼ် ၽႄဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၸုမ်းၼိုင်ႈသမ်ႉ တႃႇၵဝ်းၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် မိူင်းတႆးလႄႈမိူင်းယၢင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႆႉ "ၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇၵျီး" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ၊ ၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇၵျီးၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းမီး သၸႃႇ ႁၵ်ႉၵၼ်တင်း ဢွင်ႇသၢၼ်း၊ ယူႇဝၢၼ်ႈသိၼ်ႇၸွႆႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ

ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးယၢၼ်ၵႆၵၼ်လႄႈ ပဵၼ်တႆးၵေႃႉႁၵ်ႉၵၼ်တင်းဢွင်ႇသၢၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇၵျီးသမ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇထိုင်တီႈ၊  တူၺ်းႁွႆးမိုဝ်းမၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇၶဝ်ဢၢင်ႈဢၢၼ်းဝႆႉလႄႈၶဝ်ၸင်ႇဝႃႈ "ၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇၵျီးၼႆႉ လၵ်ႉဢဝ်ငိုၼ်းၼႂ်းပၢၼ်ႇ ပႃးၵယႃး ဢွၵ်ႇၵႂႃႇ(40) သႅၼ်"။ ၶဝ်တၢင်ႇၸိုဝ်ႈမၼ်းဝႃႈ-

"ၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇၵျီး တဵင်းလေးသႄႇ" ဝႃႈၼႆလႄႇႁႃတိမတ်ႉဢဝ်၊ ၶိုၼ်းမႃးလႄႈၸူမ်ႁၢႆၵႂႃႇ။  ဝၢၼ်ႈဢၼ်ၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇၵျီးၵိူတ်ႇၼႆႉ မီးဝၢၼ်ႈတႂ်ႈဝၢၼ်ႈၼိူဝ်ၵၼ်တင်းဝၢၼ်ႈဢွင်ႇသၢၼ်းၵိူတ်ႇ၊ လင်ႁိူၼ်း(70) ပၢႆပၢႆ၊ ႁူဝ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီးမွၵ်ႈ (100)ပၢႆပၢႆ၊ ႁိူၼ်းယေးၵေႃႈၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်၊ ၵူၼ်းၵေႃႈယိုဝ်းတၢႆပႅတ်ႈမူတ်း၊ ၶဝ်ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ သမ်ႉၵဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်၊ ပၼ်ဢႃႇၼႃႇၸၼ်ႉၵၢၼ်ၶဝ်၊ ပၼ်မေႃႇတေႃႇၵႃးၸိူဝ်းၼႆႉ၊ တႄႇဢဝ်မႄႈၸၢင်ႈၵႃႈၶဝ်၊ မႄႈၽၢင်ငဝ်းတူင်ႉၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉဢဝ်ယွၵ်ႇဢဝ်ၵဝ်း ဢဝ်ႁဵတ်း မေးၼွႆႉ မေးၼၢင်း။ ၵူၼ်းၼႆႉမဝ်းတၼ်ႇၼႃႇ ပိူင်ၼိုင်ႈ၊ မဝ်းထၼဢုၸ်ႉၸႃႇ ပိူင်ၼိုင်ႈ၊ မဝ်းဢႃႇၼႃႇပိူင်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈမဝ်းလူင်သၢမ်ပိူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ လိူဝ်သေမဝ်းယႃႈမဝ်းလဝ်ႈ။  ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆ ၵူၼ်းမဝ်းလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်လိုမ်းတူဝ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။

ၵုမ်ႇလိုမ်းတူဝ်ယူႇၸိူင်ႉၼၼ်ၼၼ်ႉ သိပ်းပီးၵေႃႈ ၸမ်တဵမ်ယဝ်ႉ ဢူးၼုၼႆႉ ဝႃႈ တေၵႂႃႇဢဝ်ၵူၼ်း ဢိတ်ႉသရေး ၶဝ်ႈမႃး ပွႆႇၼႂ်းမိူင်းတႆး ႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉမၼ်းၽႄႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ဝႃႈၼင်ႇၼႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈမၼ်းဢမ်ႇတိူင်ႇပၢင်ႇ၊ လိၼ်မိူင်းၼႆႉ ဢေႇၵမၼ်း သွင်လၢၼ်ႉပၢႆ၊ တေပၼ် ၶိူဝ်းၵူၼ်းဢိတ်ႉသရေး ၶဝ်မႃးယူႇ။  ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆလႄႈ သိပ်းပီၵေႃႈတဵမ်ယဝ်ႉ၊ မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈၵဝ်းယဝ်ႉ၊  ၵဝ်းတႂ်ႈၵဝ်းၼိူဝ်ယူႇႁဵတ်းၼႆ - ဢၼ်ပဵၼ်ယၢင်းၶၢဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၶၢမ်ႇ၊ ၸေႃးပဢူးၵျီး ၸင်ႇဢွၼ်ႁူဝ် ၼမ်းၼႃႈသေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။

  ၸေႃးပဢူးၵျီးၼႆႉ- ၸင်ႇလၢတ်ႈပၼ် တႆးၵေႃႉမၼ်း ၶၢင်ၸၢဝ်ႇသႅင်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်းၶိုၼ်းမႃးသေႃႇသူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ ႁႂ်ႈတႆးၸွႆႈၵၼ်ၵၼ်ႁႅမ်မၢၼ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆးၶဝ်သမ်ႉဢမ်ႇၽွမ်ႉၸွမ်း ၸဝ်ႇသႅင်း သေဝႃႈ  "ႁဝ်းမီး လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ပၢင်လူင်၊ မၢၼ်ႈႁဵတ်းလီတေႃႇႁဝ်းယူႇ  ဢမ်ႇၽွမ်ႉ ၸဝ်ႇသႅင်း ၵွႆးဢမ်ႇၵႃးလႄႈ သမ်ႉၸွႆႈမၢၼ်ႈႁမ်း ၸဝ်ႇသႅင်း လူးၵွၼ်ႇ။ ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်တၢင်းၽိတ်းလူင်ယူႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။  ၵမ်းၼႆႉဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း မုၼ်ၸဝ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းမီးတၢင်းႁူႉႁၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ၸင်ႇဝႃႈ-"ပေႃးတေဢဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ၵႂႃႇ မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်ယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈယဝ်ႉ တေၵွႆယဝ်ႉ လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇသိပ်းပီၼႆႉ တေၵွႆယဝ်ႉ။"

 ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇၵွႆၼၼ်ႉ ၸင်ႇမႃးႁဵတ်း ပထမ ၺီႇလႃႇၶၢမ်ႇ မိူင်းယႆလႄႈ တုတိယ ၺီႇလႃႇၶၢမ်ႇမိူင်းယႆသေ ဢွၼ်ၵၼ် တႅပ်းတတ်း ယႃႉပႅတ်ႈ လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ဢၼ်ဢူးၼု တေဢဝ်ၵူၼ်း ဢိတ်ႉသရေးမႃးပွႆႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇသႅၼ်ႇႁွင်ႉ တႄႇဢဝ်လႃႈသဵဝ်ႈ မိူင်းတႆးၵူႈတီႈ တွႆႇသၢႆလူမ်းၵႂႃႇၸူး ဢူးၼု လႄႈ မိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉဝႃႈ -"ႁဝ်းဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈမိူင်းတႆး၊ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶဝ်တင်းႁဝ်း မၼ်းဢမ်ႇၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်သင်" ဝႃႈၼႆၵေႃႈ ဢဝ်ယဵၼ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

  ၵႃႈတီႈ ၺီႇလႃႇၶၢမ်ႇ မိူင်းယႆၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး ပုၼ်ႈတႃႇႁေႉၵင်ႈမိူင်းတႆး၊ ႁဝ်းတေႁဵတ်းႁင်းၵူၺ်ႁဝ်း။ တပ်ႉသုၵ်းပုၼ်ႈမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇတေဝႆႉ သႅၼ်ဝီ။    တႃႇႁေႉၵင်ႈမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ႁဝ်းတေဝႆႉလွႆလႅမ် ဝႃႈၼႆ ၵဵပ်းသိုၵ်း သွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။

  ၵမ်းၼႆႉမၢၼ်ႈသမ်ႉၵဝ်းထႅင်ႈ၊ ၼု+တိၼ်ႇ+သူၺ်ႇ+ငဵင်း၊ ၶဝ်တႅၵ်ႇၵၼ် ၊ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇၽၢႆႇဢူးၼု ဢူးတိၼ်ႇ၊  ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇၽၢႆႇ ဢူးပသူၺ်ႇ ဢူးၵျေႃႇငဵင်း ၼႆၵေႃႈ သမ်ႉထဵင်ၵၼ်။  ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၽၢႆႇ ၼု+တိၼ်ႇ ၶဝ်ၼၼ်ႉပေႃးဝႃႈႁဝ်းပေႉ၊ ၽႂ်ၶႂ်ႈၵႂႃႇလေႇမိူင်းၼွၵ်ႈ ၵႃးၼိုင်ႈလမ်း၊ ငိုၼ်းၸၢႆႇ ၸွမ်ႇထွင်းႁဝ်းတေပၼ်။

ၽၢႆႇ သူၺ်ႇ+ငဵင်း ၶဝ်ၵေႃႈဝႃႈၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။

  ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆႉ တီႈၵူၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမၢတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ သမ်ႉယုမ်ႇတႄႉ သမ်ႉၵႂႃႇၵဝ်ၸွမ်းပိူၼ်ႈတႄႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉယင်းမီးပေႃႈထဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇယူႇဝူင်ႈၵၢင်မၼ်းသေဝႃႈ-

 "ယႃႇပေႁဵတ်းမဵဝ်းၼႆႉ ပိူၼ်ႈၽူဝ်မေးၽိတ်းၵၼ်လူင်ၼႃႈႁိူၼ်းပိူၼ်ႈလူင်၊ ပေႃးႁဝ်းၵႂႃႇၵဝ်း ၸွမ်းပိူၼ်ႈၸိုင် ပၢၼ်ဢွၼ်ပိူၼ်ႈဢမ်ႇသဵင်ႈတီႈၵၼ်၊ ဝၢႆးမႃး ပိူၼ်ႈၶိုၼ်းပဵၼ်ၽူဝ်မေးၵၼ်လႆႈယူႇ၊ ၵမ်းၼႆႉႁဝ်းၵူၼ်းၵႂႃႇၵဝ်းၸွမ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တူဝ်ၽိတ်းဢိူဝ်ႈ၊ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူၼ်ႈၽိတ်းၵၼ်တႄႉ" ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ။မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈပွတ်းၼိူဝ် ပိူၼ်ႈတေတႅၵ်ႇၵၼ်ဝႃႈ ၵႂႃႇယူႇၽၢႆႇဢူးၼု ဢူးတိၼ်ႇ ၶဝ်ပေႉ ၽၢႆႇသူၺ်ႇ+ငဵင်း ၶဝ်သုမ်း ၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ပိူၼ်ႈၵႃႈၸၢတ်ႈၼႄၵွႆး၊  သုမ်းတႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽူဝ်မေးၵူဝ်ၼီႈလႄႈ ပိူၼ်ႈပၢႆႈၽၢတ်ႇၵၼ်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၵွႆးယဝ်ႉ။ ၸုမ်းဢၼ်ၵႂႃႇယူႇၽၢႆႇ ၼု+တိၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈလႆႈတႄႉ လႆႈၵႃးလႅၼ်းရူဝ်ႇပႃႇ ၵေႃႉလမ်းလမ်း ၶႂ်ႈၵႂႃႇလေႇၵျႃႇပၢၼ်ႇၼေႇ၊ ၶႂ်ႈလေႇမိူင်းလႂ် ငိုၼ်းၸၢႆႇတဵမ်ထွင်းပိူၼ်ႈပၼ်တႄႉ။  ၸုမ်းဢူးပသူၺ်ႇ ဢူးၵျေႃႇငဵင်း ၶဝ်ၵေႃႈလႆႈၵႃးဝီႇၵျိပ်ႉ ဢၼ်မႂ်ႇ ငိုၼ်းၸၢႆႇတဵမ်ထွင်း ၶႂ်ႈၵႂႃႇလေႇတၢင်းလႂ်ၵႂႃႇလႆႈ ၼႆၼႃႇ သမ်ႉမဝ်းထႅင်ႈယဝ်။

ၾိုၼ်ဢိင်=ပိုၼ်းမိူင်းတႆးသဝ်းၶေႃ

တႅမ်ႈတၢင်ႇ