သိူဝ်ငၢၼ်လူင် ဝဵင်းသိူဝ် ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ
| ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ | |
|---|---|
 သိူဝ်ငၢၼ်လူင် ဝဵင်းသိူဝ် | |
| 1862 - 1965 | |
| ၸၢဝ်းၶိူဝ်း |  တႆး |
| ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ် | ၸၢဝ်းပုတ်ႉ |
| ၵေႃႉၵူႈ | ၼၢင်းသူၺ်ႇၵျီႇ |
| လုၵ်ႈလၢင်း | ႑.ၸဝ်ႈၶုၼ်သိုၵ်း၊ ႒.ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇမျႃႉ၊ ႓.ၼၢင်းၸေႃးၽိဝ်ႇ၊ ႔.ၼၢင်းသႅင်၊ ႕.ၶုၼ်လူမ်း၊ ႖.ၶုၼ်ၽူင်း၊ ႗.ၶုၼ်ၶဵဝ် |
| ၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်းလင် | သိူဝ်ငၢၼ်လူင် ဝဵင်းသိူဝ် |
| ဝၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ | ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 5၊ 1965 (ဢႃႇယု 102) |
| တီႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇ | ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး |
သိူဝ်ငၢၼ်လူင်ဝဵင်းသိူဝ် ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸွင်ႇတႆးႁဝ်းၶဝ်ႁူႉဝႃႈပဵၼ်ၽႂ်၊ ႁဵတ်းသင် ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉမၼ်းဝႃႈ သိူဝ်ငၢၼ်၊ သိူဝ်ႁၢၼ်လူင် ဝဵင်းသိူဝ်?။ ၸိုဝ်ႈသဵင်ဢၼ်ၼႆႉ ယူႇလၢႆလၢႆသေ လႆႈမႃးဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ လႆႈမႃး၊ ၼႄလွင်ႈၵတ်ႉတၢ်ငးၶၼ် လွင်ႈႁတ်းတၢင်းႁၢၼ်သေလႄႈ ၸင်ႇလႆႈမႃးယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၵူၼ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၶဝ်ႈႁုပ်ႈသိမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁတ်းၶဵင်ႇတႃႉဢမ်ႇႁတ်းတိုၵ်းၶဝ်၊ မၢၵ်ႇၵွင်ႈၸိုၼ်းယၢမ်းၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၶႅမ်ႉၼႅၼ်ႇ၊ လွၵ်းလၢႆးတိုၵ်းသိုၵ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၵျႃႉၶႅၼ်ႇ၊ ၽႂ်ဢမ်ႇၶဵင်ႇၶဝ်လႆႈ၊ ၶဝ်ႁုပ်ႈဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇ ငၢႆႈငၢႆႈ၊ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈဢွၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ - ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် တိဢဝ်ၵႂႃႇသႂ်ႇၶွၵ်ႈဝႆႉတီႈမိူင်းၵလႃးယဝ်ႉ။
ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇဢၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်တိုၵ်းဢမ်ႇပေႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈလႆႈတိုၵ်းမႃး၊ ၼင်ႇႁိုဝ်မိူင်းမၢၼ်တေဢမ်ႇတူၵ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းမိုဝ်းၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉဝဵင်းသိူဝ် ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈၼႆႉ ဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း တိုၵ်းတေႃးၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်၊ ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူဝ်မၼ်းတႄႉတႄႉ၊ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈၼႆႉ ႁူင်လူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈ ၸင်ႇလႆႈမႃးၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "သိူဝ်ငၢၼ်လူင် ဝဵင်းသိူဝ်"၊ ၼႂ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ မီးၵူၼ်းငၢၼ် ၵူၼ်းႁၢၼ် မီးၵူၼ်းပၢႆးၽိုၼ်ႉ (ၽူႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ) မႃးယူႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈႁူႉလႄႈ င်ႇတႅမ်ႈပိုၼ်းၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈၼႆႉ ၼႄပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼုမ်ႇႁၢႆးၸၢႆးယိင်းၶဝ်။
သၢႆပိုၼ်း
မိူဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပႆႇၶဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ မီးႁိူၼ်းသုမ်ႉဢွၼ်ႇ လၢႆလင်ၼၼ်ႉၵွၺ်း။ ထိုင်ပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ဢုပ်ႉမိူင်းၼၼ်ႉၸင်ႇ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႃႇမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ မိူဝ်ႈ ပ.ၶ 1894 ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃလႄႈသင်၊ ပၢႆးယူႇလီလႄႈသင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် တႅပ်းတတ်း တႃႇလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းပၵ်းဝႆႉ တီႈမိူင်းသွၵ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၾင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၸူး တူၼ်းတီး။ တႄႇပီႊၼၼ်ႉသေ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊမိူင်း 1906 ၼၼ်ႉ မီးလင်ႁိူၼ်းႁဵင်ၼိူင်ႈ။ မိူဝ်ႈပီႊ 1900 ပၢႆးၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတီႈမိူင်းတႆး ဢမ်ႇပႆႇငမ်းယဵၼ်လႄႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်သဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတီႈသုတ်း။ ပၢႆပဵၼ် ပၢင်သဝ်း ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး။
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်ယဵၼ်ႇငႄႈၾိင်ႈထုင်း
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈတူၼ်ႈတီးၸမ်း ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်းပဵၼ် တႆး၊ မၢၼ်ႊ၊ ပဢူဝ်း၊ ဢၢင်းသႃး။ ၼွၵ်ႈသေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိုၼ်ႉတီႈ မီး ၶႄႇ လႄႈ ၵႃးလႃးမုသ်ႉလိမ်းၶဝ် ယူႇသဝ်း။ ၵူၼ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်ႇတီႈတၢင်လႅၼ်ႊ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ။ မီးဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ၸၢဝ်းပုတ်ႉၶဝ် ၸွတ်ႇတူဝ်ႈဝဵင်း။
တီႈတူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇသဝ်းသေ ပဵၼ် ၸၢဝ်းရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉလိၵ်ႉ လႄႈ ၸၢဝ်းပႅပ်ႉတိသ်ႉၶဝ်။ မီးပလီႇၸၢဝ်းမုသ်ႉၶဝ် သီႇလင်ေသၸၢဝ်းမုသ်ႉလိမ်းၶဝ်ၵမ်ႈၼမ် ၵႂႃႇဝႆႈတီႈ ပလီႇႁူဝ်ဝဵင်း၊ ပလီႇၵၢင်ဝဵင်း လႄႈ ပလီႇတၢင်းၸၢၼ်း။ ၶႄႇပၢၼ်းသေးၶဝ်တႄႉ ၵႂႃႇဝႆႈတီႈပလီႇပၢၼ်းသေးၶဝ်ၵွၺ်း။ ဝတ်ႉၶႄႇ ဢၼ်ၸၢဝ်းၶႄႇၶဝ် ၵႂႃႇဝႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇၵမ်ႈၽွင်ႈ။
တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် ၵူၼ်းထွင်ႊလႄႇၶဝ် ႁိုၼ်ႇသူင်လႄႇလၢဝ်း။ မီးႁႃႈဝၼ်းၼိူင်ႈၵၢတ်ႇသေ ပေႃးဝၼ်းၵၢတ်ႇမႃး မီးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ႁိမ်းႁွမ်းတူၼ်ႈတီးၶဝ် မႃးၶဝ်ႈၵၢတ်ႇသေ ၵိုၼ်းဢိုၵ်ႉဢိုၵ်ႉဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၾၢင်ႁၢင်ႊဝဵင်းလူင် ပီႇလီမႃးယႂ်းယႂ်းလႄႈ ၾိင်ႈဝၼ်းၵၢတ်ႇၵေႃႈ ၶႂ်ႈဝွတ်ႈဝၢႆးႁၢႆမႃးလွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ ၵႃႈတီႈဝၢၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်းတူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် ၾိင်ႈဝၼ်းၵၢတ်ႇယူႇ။
တီႈထုင်ႉၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ဢၼ်မီးၸမ် တူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ် ၾိင်ႈထုင်းယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၢင်းသႃးၶဝ်။ ပွႆးၽြႃးၸၢမ်ၵဝ်ႈတွၼ်ႊ (ၽွင်ႇတေႃႇဢူး) ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵဝ်ႈၵူႊပီႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပွႆးလူင်ၶိုၵ်ႉၶၢႆး တႃႇမိူင်းတႆးဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ မူၺ်ႇတေႃႇၵၢတ်ႇၵူႇ ဢၼ်ၸမ်တင်းတူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵွင်းမူးသႅမ်း ဢၼ်ၵေႃႇဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊသိပ်းႁူၵ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ မီးထႅင်ႈ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၽုင်းပုၼ်ႉ၊ လွႆမျႃႉၸဵင်း၊ ၽြႃးမုင်ႈမိူင်း၊ ထမ်ႈမုင်ႇတဝႃႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆးလႄႈ မီးလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉၸေႊမိူင်း၊ ငဝ်ႈၸိုင်ႈတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်တူၼ်ႈတီး၊ ၵေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးႁူႉမေႃ၊ ႁူင်းၼႄယဵၼ်ႇငႄႈမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။
ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး တူၼ်ႈတီး
ဝၼ်းထီႈ 21/09/2014 မီးၵၢၼ်ၸတ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈ တုင်းၸၢတ်ႈတႆး တီႈႁူင်းႁေႃၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မီးၸုမ်းၼၢင်းယိင်းတႆး၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းတႆး၊ ႁူမ်တင်းႁႆႇၵွင်မွင်း ၼူၵ်ႉတူဝ်းသေ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁပ်ႉတွၼ်ႈၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 400-500 ။
တုင်းၸၢတ်ႈတႆး ဢၼ်ၸတ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ယူႇတီႈပီႈၼွင်ႉတႆးဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၵႂႃႇႁပ်ႉဢဝ်မႃး တီႈဝဵင်း ၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။ ပဵၼ်တုင်းၸၢတ်ႈတႆး ၽိုၼ်ယႂ်ႇ ဢၼ်ပူၵ်း/တၢင်ႇ တီႈပၢင်ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ဢၼ်ၸတ်းမိူဝ်ႈပီႊတႆး 2107 ပူၼ်ႉမႃး၊ ပဵၼ်ပၢင်ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး ဢၼ်ၸတ်းယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွၵ်ႈၵမ်းတီႈၼိုင်ႈ။ ၵမ်းတီႈသွင် တေၸတ်းတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ပွၵ်ႈၵမ်းၼႃႈၼႆႉ။
ပၢင်ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး ပီႊတႆး 2109 ၼီႈ (ပီႊလပ်းမဵတ်ႉ/လပ်းမူတ်ႉ-ပီႊပႄႉ)ၼႆႉ တေတူၵ်းမႅၼ်ႈဝၼ်းတီႈ 22/11/2014 ။ ပီႊၼႆႉ ငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵူႈၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈလႄႈ တေမီးပႃးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း (Seminar) လွင်ႈပိုၼ်းလႄႈ ၽိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆးၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး မိူၼ်မိူဝ်ႈၸတ်းတီႈၵဵင်းတုင်။
ပၢင်ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း တင်ႈတႄႇဝၼ်းထီႈ 18-24/11/2014 ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႈ 18 ယၢမ်းပွတ်းၼႂ် လႆႈပိုတ်ႇပၢင်ပွႆးတီႈ ဝၢင်းဢဝေႇယႃႇ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇလီငၢမ်း။ တီႈပၢင်ၵႅဝ်ႈ ပိုတ်ႇပၢင်ပွႆးၼႆႉ မီးၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸိုင်ႈတႆး ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃႇမတီႇၵေႃပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆး ၸၢႆးထုၼ်းမျၢတ်ႈ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃးမိူင်းတႆး ၸၢႆးလူင်းသႅင်၊ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ သြႃႇၸၢႆးၶမ်းမၢတ်ႈ၊ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇပႃႇမႆႉလႄႈ ႁိၼ်ႁႄႈ လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း၊ သြႃႇၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း၊ ၶူးၼၢင်းၶိူဝ်းသႅၼ်၊ ၻွၵ်ႇတႂ်ႇၸၢႆးသၢင်ႇၽေႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။[5]
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น